कश्चन युवकः वणिक् वाणिज्ये महतीं हानिं प्राप्य गुरोः समीपे आगत्य बहुधा विलपितवान् । गुरुः 'भवतः जीवने किं नष्टं, किं च प्राप्तम् इति किञ्चित् परिशील्यताम्' इत्युक्त्वा एकं कागदम् अयच्छत् । यत् नष्टं तत् कागदस्य वामभागे, यत् प्राप्तं तत् दक्षिणभागे च लेखनीयम् इत्यवदत् गुरुः । दक्षिणभागस्था आवली सुदीर्घा जाता । एतस्य दर्शनात् युवकस्य उत्साहः प्रवृद्धः । सः अवदत् 'धनेन क्रेतुम् अयोग्याः बहवः अंशाः मयि सन्ति । आरोग्यम्, उत्साहः, आत्मीयतावर्षकाः, पत्नीपुत्रादयः, प्रोत्साहकाः सुहृदः, अमूल्यः अनुभवः च । इतःपरं पुनरपि प्रयत्नं कृत्वा नूतनं वाणिज्यम् आरभ्य सफलतां प्राप्स्यामि' इति ।
(“केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य अष्टादशीयोजनान्तर्गततया एतासां कथानां ध्वनिप्रक्षेपणं क्रियते”)

A young merchant, having suffered great loss in business, went to his teacher and lamented bitterly. The teacher gave him a sheet of paper and said: “Write on the left side what you have lost, and on the right side what you still possess”. When the merchant did so, the list on the right side became very long. Seeing this, his enthusiasm grew. He said: “I have many things that money cannot buy—health, energy, loving family, supportive friends, and priceless experience. With these, I will make fresh efforts and start a new business to achieve success”.

आसीत् पुरा इक्ष्वाकुकुले पुरञ्जयनामकः त्रैलोक्ये प्रसिद्धः कश्चन महायोधः । कदाचित् देवानाम् असुराणां च मिथः सङ्घर्षे जाते देवेन्द्रः पुरञ्जयं साहाय्यम् अयाचत । 'यदि भवान् वृषभरूपेण मम वाहनं भवेत् तर्हि मया साहाय्यं दीयते' इति अवदत् पुरञ्जयः । वृषभत्वस्य अङ्गीकारः अपमानकरः इति चिन्तितवते इन्द्राय विष्णुः 'चिन्तां विना लोकहिताय वृषभरूपेण पुरञ्जयस्य वाहनं भवतु भवान्' इत्यवदत् । भगवतः वचनानि श्रुत्वा सः पुरञ्जयस्य वृषभवाहनं भूत्वा युद्धाय सन्नद्धः जातः । युद्धे वृषभस्य ककुदि एव उपविश्य असुराः पराजिताः पुरञ्जयेन । तस्मात् कारणात् तस्य नाम 'काकुत्स्थः' इति प्रसिद्धम् अभवत् । तस्य वंशः अपि काकुस्थवंशः इति ख्यातिम् अवाप्नोत् । लोककल्याणाय कृतं कार्यं कदापि लघु न स्यात् ।
(“केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य अष्टादशीयोजनान्तर्गततया एतासां कथानां ध्वनिप्रक्षेपणं क्रियते”)

Long ago, in the Ikshvaku dynasty, there was a great warrior named Puranjaya, renowned throughout the three worlds. Once, when a battle arose between the gods and the demons, Indra sought Puranjaya’s help. Puranjaya agreed, saying: “I will assist only if I fight seated upon you in the form of a bull”. Indra felt this humiliating, but Vishnu advised him: “For the welfare of the world, become Puranjaya’s bull-mount without hesitation”. Indra accepted, and Puranjaya fought seated upon the bull’s hump, defeating the demons. From then on, he became famous as Kākutstha (“he who sat upon the hump”), and his lineage was known as the Kākutstha dynasty.

कस्याञ्चित् कक्ष्यायां हरिः नरेन्द्रः शिवः च एकस्मिन् उपवेशनपीठे उपविष्टाः आसन् । नरेन्द्रः सुहृदौ एकां स्वारस्यकारीं कथां वदन् आसीत् तावता अध्यापकः आगत्य सस्यस्य अङ्गानि पाठयितुम् आरब्धवान् । हरिशिवयोः कथाश्रवणे महत् कुतूहलम् आसीत् इति कारणतः नरेन्द्रः कथाश्रवणम् अनुवर्तितवान् । तावता अध्यापकदृष्टिः तेषु पतिता । एतावता मया किं किं बोधितम् इति अध्यापकेन पृष्टे हरिः शिवः च उत्तरं वक्तुम् न शक्तवन्तौ । नरेन्द्रः तु कथां श्रावयन् एव पाठे अवधानवान् आसीत् इत्यतः सर्वम् अवदत् । यदा अध्यापकः त्वया पाठः श्रुतः इति अवदत् तदा नरेन्द्रः प्रवृत्तं सर्वं विदित्वा क्षमाम् अयाचत ।
(“केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य अष्टादशीयोजनान्तर्गततया एतासां कथानां ध्वनिप्रक्षेपणं क्रियते”)

In a classroom, Hari, Narendra, and Shiva were seated together. Narendra was narrating an interesting story to his friends when the teacher entered and began teaching about the parts of a plant. Hari and Shiva, curious about the story, continued listening to Narendra and missed the lesson. When the teacher noticed them and asked what had been taught, Hari and Shiva could not answer. But Narendra, though narrating the story, had also paid attention to the lesson and was able to explain everything. The teacher acknowledged that Narendra had listened to the lesson, and Narendra, realizing his mistake, asked for forgiveness.